“ДЭЛХИЙН ТОГЛОГЧ” БОЛОХ МӨРӨӨДӨЛ БА МОНГОЛ УЛС

НИТХ-ын төлөөлөгч, Эрх зүйч, улс төр судлаач Ч.Гантулга

Саяхан дэлхий дахинаа хамгийн нөлөө бүхийд тооцогдох эрхмүүдийг эрэмбэлсэн нь ихээхэн анхаарал татав. Гол шалгуур нь,тухайн эрхмийн эрх мэдэл, хөрөнгө чинээ, хийсэн бүтээсэн зүйл, улсдаа бүтээсэн баялаг. Уг жагсаалтын тэргүүн эгнээнд манай урд хойд хөршийн удирдагчид багтжээ. Удаахи байруудад АНУ, Энэтхэгийн Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд, Микрософт, Гүүгл, Фэйсбүүкийг үүсгэн байгуулагч нар бичигдсэн байна.

Үнэхээр тэд нөлөө бүхий эрхмүүд мөн үү гэвэл мөн. Энгийн иргэний нүдээр харахад ч тэр, 21 дүгээр зууны эдийн засгийн даяаршил, нээлттэй бодлого, интернет сүлжээ,бараа бүтээгдэхүүн нийлүүлэлт үйлчилгээгээрээ дээрх гүрнүүд тэргүүлж байна. Энэ бүхэнд улс орны удирдагчид ихээхэн чухал үүрэгтэй билээ. Гол нь эдгээр баялаг нэг өдөр шууд бий болчихоогүй. Тууштай алсыг харсан бодлого төлөвлөлтийн дагуу газрын хэвлий дэх болон оюун ухаанаар бүтсэн бараа бүтээгдэхүүнээ дэлхийн зах зээлд зохистой байдлаар нийлүүлж чадсанаар бий болсон хувь хүний “карьери” юм.

Харин манай улсын хувьд ирээдүйд бид ийм байдлаар “Дэлхийн тоглогч” болохын тулд одооноос тоглоомын дүрмэнд нэгдэн орж, хүн хүч, нөөц бололцоогоо бодитоор харах цаг болжээ. Нэгэн үес бид дэлхийг донсолгож явсан нь үнэн. Гэвч өнгөрснөөрөө омогшин, ирээдүйгээ умартаж хэрхэвч болохгүй. Ийм төрлийн сэтгэхүйн хэнээрхэл өдийг хүртэл биднийг салахгүй дагаж байгаа нь хачирхалтай. Угаас тусгаар тогтносон, байгалийн баялагтай, өөрийн өв соёл, уламжлагдан ирсэн ёс заншил дархлаатай бие даасан улсын урд ямагт боломж байдаг.

Дэлхийн соёл иргэншил рүү тэмүүлж ирсэн өнгөрсөн он цагуудаа харахад бид социалист нийгмийг халж,либерал эдийн засагт эрх чөлөөг дээдэлсэн үндсэн хуульт улсаа тунхагласнаар багагүй хугацааг ардаа орхижээ. Энэ хугацаанд төрийн өмчийг хувьчилж, газар лицензийн замбараагүй олголтыг өөхшүүлэн, хүний эрх нэрийдлээр орон нутгийн суурьшил хөгжлийн бодлого алдагдсан гээд олон завхарал үүссэнийг ч дурдахгүй өнгөрч болохгүй. Энэ бүхэн нь эргээд улсын суурь хөгжлийн бодлогын алдааг үүсгэсэн ч гэж болно.
Улмаар 1990 оны Ардчилсан хувьсгал гарснаар улс төрийн намуудын талцал, бүлэглэл бизнесийн сонирхлын хуваагдал газар авсаар, өнөөгийн нийгэмд хэрхэн биежин тогтсныг бид нүдээр харж байна. Улс төрийн намуудын талцал хуваагдал яван явсаар “Баялгийн хувиарлалт” гэх хоёр үгэн дээр зангигдаж байна. Харамсалтай нь, баялгийн хуваарлилтаа шударга хийж чадаагүйгээс болж, төрийн хямралд хүрээд байгаагаа мэдсээр байгаа боловч огтоос засахгүй явсаар өнөөг хүрлээ.

Тиймээс ч эдүгээ гадаадын хөрөнгө оруулалт, худалдааны эргэлт ихэссэн ч яагаад ажлын байр нэмэгдэхгүй байна. Иргэдийн орлогод бодит өөрчлөлт ямар учраас гарахгүй байна? Ядуурлын түвшин жилээс жилд нэмэгдээд бараг 30 хувь руу дөхөж байгаа шалтгаан нөхцөл юу байна гэхчилэн түмэн асуудлын өмнө доривтой шийдлүүдээ гаргаж чадалгүй хөлөө жийгээд сууж байна. Энэ бүх овоолго мэт асуудлуудыг үүсэхэд үе үеийн засгийн газруудын буруутай нөлөө байв уу гэх асуулт ч гарч ирнэ.
Гадаадын зээл тусламжид хэт их найдаж, хамар доор байгаа боломжоо хардаггүй. Харсан нэгэн нь гадныханд тавиад туучихдаг. Хариуцлага тооцъё гэхээр намаараа хамгаалдаг. Ийм л улс төр, нийгмийн системийг өнгөрсөн хугацаанд цогцлоон бий болгожээ гэж дүгнэж болохуйц.

Аливаа улс орны тусгаар тогтнолын баталгаа нь газар нутаг. Манай улсын хувьд лиценз хэлбэрээр багагүй газар нутгаа гадныханд дэвсээд өгчихсөн. Улс төрчид үүн дээр доривтой өөрчлөлтийг хийх сонирхолгүй байгаа нь эргээд эрх ашгийн зөрчил буйг харуулдаг. 2008-2012 оны хооронд зохион байгуулагдсан “Монголын эдийн засгийн форум” гадны хөрөнгө оруулагчдын сонирхлыг ихээр татаж байв. Харин одоо бол улс төр, эдийн засгийн тогтворгүй байдал, дэд бүтцийн бүтээн байгуулалтын зогсонги үзэгдэл, төсвийн үр ашиггүй зарцуулалтаас үүдэж Монгол улс нэр хүндээ гадаад орчинд алдаж гүйцээд байна. Зүгээр ч нэг байхад өргөтгөсөн хөтөлбөрт ороогүй л болвуу.

Улс төр орсон буруу шийдвэр улс орныг ямар их хохиролд хүргэдгийг өнгөрсөн хэдэн жилийн хугацаанд бид харлаа. Төмөр замгүй нүүрсээ тээвэрлэх боломжгүйг бид ойлголоо. Эрчим хүчний салбарын хүчин чадлыг нэмэгдүүлэхгүйгээр үйлдвэрлэлүүдээ ажлуулах боломжгүйг үзэв. Хөдөө аж ахуй аялал жуулчлалын салбарт хөрөнгө оруулалт технологи нэвтрүүлэхгүйгээр тоог нь өсгөх боломжгүйг ч бид мэдлээ.

Биднийг ингэж дотооддоо мунгинаж байх зуур хөрш улсууд маань нэгдэх замаар Ази Европ руу гарцуудаа нээж, төмөр зам барьж, зорчигч тээврийн урсгалыг нэмэгдүүлэн, дэлхийн эдийн засагт үзүүлэх нөлөөллөө бататгасаар байна. Том утгаараа ч тэр, хөрш орнууд дундаа хавчсан Монгол улсыг хөгжүүлж, дэлхийн баян гүрнүүдийн тоонд оруулах сонирхол байна уу гэдэг нь бас л эргэлзээтэй асуудал.

Байгалийн хийн хоолойг урд зах зээл рүү холбохын тулд манай улсыг тойруулан татаж, усан цахилгаан станц болон хараат бус эрчим хүчтэй болоход хавчин шахаж, дуртай цагтаа хил гаалийн хязгаарлалтыг хийх боломжтой гэдгээ харуулсаар байна. Монголын түүхэнд хар толбо болж үлдсэн Манжийн үе түүнээс хойшхи комментерний үеийг ч бас санагдуулахуйц.
Үе үеийн Монголоо гэсэн баатруудын амиар олсон тусгаар тогтнол эрх чөлөөг хариуцлаггүй улс төрчдийн амаар үгүй хийлгэх гэж үү.

Монгол Улс, монголчууд бид дэлхийн улс орнуудад юу нийлүүлж чадах вэ? Юуг нь авч ашиглаж чадах вэ? Алс ирээдүйд ашиг шимээ хүртээх хөрөнгө оруулалт, төсөл хөтөлбөр Монгол Улсын хувьд аль нь вэ? Өнөөдөр Арабын эмират улс загвар хөгжлийг элсэн цөлд цогцлоож байгаагийн нэгэн адил Монголчуудад боломж бий юу. Энэ бүхнээ бид одоо бодьтойгоор тооцож, хөгжлийн төлөө асуудлаа том агуулгаар нь харах шаардлагатай тулгарчихаад байна.
Нэг улс, нэг ард түмэн, нэг зорилгын төлөө сэтгэл гаргаж, бие биедээ шаардлага тавьж, хурдацтай урагшлахгүй бол дэлхийн хөгжлөөс хоцорсон хэвээр үлдэх вий дээ.

access_time 2017-11-20 12:06

Холбоотой мэдээ

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд mgltimes.com хариуцлага хүлээхгүй болно. mgltimes.mn сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

Хаяг : Улаанбаатар хот, Чингэлтэй дүүрэг 3-р хороо Peace tower 17 давхарт 1704 тоот
И-мэйл : MGLTimes976@gmail.com
Утас : +976 7500-8811
Ⓒ Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. Designed By TomAmjilt